Serbest bölge nedir?

Serbest Bölge Nedir? Ticarette Vergi Avantajının Adresi

Her ülkede ekonomik kalkınmayı daha yüksek bir noktaya ulaştırabilmek ve ticareti ulusal çerçeveden uluslararası yapıya daha güçlü bir şekilde ulaştırabilmek için farklı adımlar atılmaktadır. Tüm ülkelerin ortak bir şekilde benimsediği ve dış ticarete önemli katkılar sunan bu adımlardan birini de serbest bölge politikası oluşturmaktadır.

Serbest bölgeler, Türkiye’de de birçok farklı noktada belirlenmiş yapılar ile dış ticarette farklı düzenlemeler ile avantajlar oluşturan ve ihracatı güçlendirecek şekilde belirlenmiş alanlardır. Her ülkede olduğu gibi Türkiye’de de bu amaç ile kurulan bölgeler dış ticareti arttırdığı kadar yerli üreticinin dünyadaki farklı piyasalara girmesini sağlamakta ve yabancı sermayelerin Türkiye’de yatırım yapmasına önemli katkılar sunmaktadır.

Serbest Bölge Ne Demek?

Dış ticaret açısından bakıldığında serbest bölge, bir ülkenin idari sınırları dahilinde bulunan ve hem ticaret mevzuatı hem de gümrük koşulları noktasında gümrük sınırlarının dışında varsayılan bölge anlamına gelmektedir. Bu bölgeler endüstriyel faaliyetler, finansal faaliyetler ve ticaret açısından ülkede yürürlükte bulunan yasal düzenlemeler, gümrük düzenlemeleri ve vergi uygulamalarının daha pratik şekilde uygulandığı ya da bazen muafiyet getirildiği alanlar olarak da ifade edilebilir.

Konteyner limanında vinçlerin altında yanaşmış, renkli konteynerlerle yüklü yük gemisinin havadan görünümü
Serbest bölgeler, ülke sınırları içinde olmalarına rağmen gümrük mevzuatı açısından gümrük sınırlarının dışında sayılan alanlardır.

Bu tip bölgeler ile birlikte bir ülkede hedeflenen ana ayrıntı dış ticarete katkı sağlayarak; yabancı yatırımcıyı da ülke topraklarına daha cazip bir şekilde çekebilmektir. Hatta bunun ile birlikte aşağıda sayılabilecek amaçlar güdülerek bu bölgeler kurulur.

  • Hem daha fazla teknoloji ülkeye ulaşır hem de yabancı sermaye ülkeye daha güçlü bir şekilde giriş gerçekleştirebilir.
  • Yabancı sermaye ve ticaret fırsatları ülkede daha fazla kullanılabilir hale gelir.
  • İhracat açısından daha fazla üretim ve yatırım yapılması imkanı sağlanır.
  • Ekonomiye güç kazandıracak kaynaklar daha düzenli ve ekonomik bir şekilde elde edilebilir.
  • Bu bölgelerde kurulan nakliye merkezleri, endüstriyel tesisler ve yatırımlarda daha fazla istihdam elde edilebilir.
  • En temel noktada da elbette daha yüksek ihracat rakamları ile yerli ürünün dünyaya hızlı ve kazançlı bir şekilde ulaşması sağlanarak, ülkeye bir döviz girdisi gerçekleştirilir.

Serbest Ticaret Bölgeleri Nedir?

Serbest ticaret bölgeleri, Türkiye veya farklı bir ülkenin idari sınırları dahilinde bulunmak üzere dış ticaret yönetmelikleri açısından gümrük bölgesinin haricinde tutulan ve aynı zamanda gümrük mevzuatlarının dışında gösterilen özel finans bölgesidir.

Serbest ticaret bölgesi özellikle bölgeye giren herhangi bir ürünün satışını ve sunumunu gerçekleştirmek için gümrük mevzuatlarından muaf tutulduğu bölgedir. Ancak yine de belirlenen bu bölge içerisinde ürünler serbest bir dolaşıma dahil edilmez ve bunun ile beraber KDV ya da gümrük vergisi gibi noktalarda muafiyet sağlanır. Hatta en önemli nokta bu bölgelerde özellikle üreticilerin gelir vergisi ya da kurumlar vergisi gibi noktalarda çok önemli teşvik ve avantajlar elde etmesidir.

Ülkemizde serbest ticaret bölgeleri 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu sayesinde düzenlenmek ile birlikte bugün ülkemizde birçok farklı bu usulde bölgeden bahsetmek mümkündür. Türkiye’de bugün İstanbul, İzmir, Gaziantep ya da Mersin gibi farklı büyük şehirler başta olmak üzere 19 farklı noktada 1985’ten 2021’e kadar kurulumları sağlanmış serbest ticaret bölgeleri bulunmaktadır.

Gümrük Serbest Bölge Nedir?

Normal koşullarda Türkiye’de ülke topraklarının tamamı ve hatta hem iç hem dış karasular hem de hava sahası gümrük bölgesi anlamına gelirken, gümrük serbest bölge ise yine aynı sınırlar içerisinde daha yoğun dış ticaret faaliyetleri yürütülebilmesi için ayrılmış ve vergi muafiyetleri gibi avantajlar sağlayan bölgedir.

Gümrük serbest bölge olarak ifade edilebilecek bir bölge, her ne kadar ülke sınırları içerisinde olduğu için gümrük bölgesi olarak kabul edilebilse de özel bir statü kazandırılarak gümrük mevzuatı açısından sınır dışı ve serbest hale getirilmiş kabul edilir. Bu bölge içerisinde faaliyet yürüten firma ve işletmeler yurt dışından getirdikleri mallar ya da Türkiye’den yurt dışına götürdükleri mallarda hem ticari mevzuatlar hem de gümrük vergisi noktasında muafiyetler elde ederler.

Gümrüksüz bölge içerisinde yapılabilecek faaliyetlerden birisi Türkiye’ye yabancı ürün girişi sağlamaktır. Bu durumda serbest bölgeden ülkenin gümrük bölgelerine giriş yapacak malların ithalat rejimlerine göre anlık gümrük vergileri ödendikten sonra ülkeye girişleri yapılır. Yine bu bölgelerde yurt dışına ürün çıkışı yapılırken de gümrük prosedürleri çok esnek bir şekilde uygulanırken daha kolay ihracat gerçekleştirilmektedir.

Serbest Bölgenin Avantajları Nelerdir?

Ülkelerde kurulan serbest bölgeler dış ticareti göz önünde tutarak; hem ülkeye giriş yapan hem de ülkeden çıkış gerçekleştirecek mallarda vergi muafiyeti, daha yüksek kar, ticaretin güç kazanması ve finansal kaynağın daha aktif şekilde kullanılması avantajları bulundurmaktadır.

Serbest bölge en net şekilde ise aşağıda sayılabilecek avantajların bir ülkede dış ticaret açısından elde edilmesini sağlayabilir.

  • Bu bölgelerde aktif olan işletmeler vergi ya da diğer tüm avantajlar ile birlikte daha kolay dış ticaret gerçekleştirebilir.
  • Yabancı yatırımcılar ve şirketler ülkeye sokacakları mallarda kazanç oranlarını düşünerek Türkiye’de yatırım yapmayı tercih edebilir.
  • Ekonomik anlamda hem iç yatırımcı ve girişimci hem de dışarıdan gelen yatırımcı sayesinde bölgeyi geliştirir.
  • Bu bölgelerde faaliyet yürüten işletmeler özellikle kamu vergilerinin başta olmak üzere gelir vergisi gibi birçok noktada vergi indirimi ve muafiyeti elde edebilir.
  • Serbest bölgede özel bir şekilde uygulanan lojistik ve ulaşım çözümleri kara, deniz veya hava yolu ile taşımacılığın da daha kolay ve hızlı yapılabilmesini sağlar.
  • Bu bölgelerde ürün depolama imkanları elde edilir.
  • Ülkelerde stratejik noktalar sağlayarak ekonomiye güç kazandırır.
  • Yasal ve ekonomik engellerin giderek azaltılması ile bu bölgeler ithalat ve ihracatı daha kolay hale getirir.
Gün batımında ışıklandırılmış liman vinçleri, rıhtımdaki yük gemisi ve kruvaziyer gemisinin bulunduğu sanayi limanı
Serbest bölgelerdeki lojistik altyapı, kara, deniz ve hava yoluyla taşımacılığı daha kolay ve hızlı hale getirir.

Serbest Bölgede Faaliyet Göstermek İçin Ne Gerekir?

İthalat veya ihracat ile iştigal eden her firma direkt olarak bu tip bir bölgede faaliyete başlama hakkına sahip olmayıp, öncelikle T.C. Ticaret Bakanlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü üzerinden yapılacak başvuru ile faaliyet ruhsatı alınması ve sonrasında bir serbest alan içerisinde kurulum yapılması gerekmektedir.

Öncelikle serbest bölge faaliyet ruhsatı için bakanlık web sayfasında müracaat formu doldurularak başvuru ücreti ödenir ve ticari faaliyetin yapısı ile ilgili kapsamlı bilgiler verilir. Şirket evrakları ve imza yetki belgelerinin sunulması ile birlikte onay alındığında iki alternatiften biri olarak ya bölgede yerli ve yabancı sermaye ile bir şirket kuruluşu yapılır ya da halihazırda bulunan bir firmanın bölge için şubesi ayrı bir muhasebe üzerinden kurulur.

GÜmrüksüz bölgede faaliyet gerçekleştirme yetkisine sahip olarak şirket ya da şube kurulumu gerçekleştiren firmalar bu bölge içerisinde bölgenin işleticisi ile görüşerek bir alan tahsisi talebinde bulunmalıdır. Bu sayede işletmeci bölge içerisinde kullanılabilecek bir arsa, depo, bina veya ofis kiralaması ya da hakkı sağlayarak faaliyete başlanmasını mümkün hale getirir. Bu süreç detaylı ve prosedürler gerektiren bir süreç olduğu için BeNova Consulting olarak sağladığımız danışmanlık hizmetleri sayesinde serbest bölge faaliyetlerine başlama aşamasında avantaj elde edilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Serbest Bölge İle Gümrük Bölgesi Arasındaki Fark Nedir?

Serbest alanlar, ülkenin gümrük sınırları içerisinde yer alsa da dış ticareti güçlendirmek için vergi ve yasal mevzuatlar konusunda avantajların oluşturulduğu bölgedir. Gümrük bölgesi ise gümrük mevzuatlarının ulusal ve uluslararası düzeyde en ince ayrıntısına kadar uygulandığı bölgedir.

Serbest Bölgede Vergi Muafiyeti Var Mı?

Evet, serbest bölgelerde ithalat ve ihracat gerçekleştiren ticari firmaları gelir vergisi veya KDV gibi vergi türlerinde muafiyet veya indirim elde edebilir.

Serbest Bölgeden Yurt İçine Mal Satılabilir Mi?

Ürünlerini Türkiye’ye pazarlamak isteyen veya yurt dışındaki ürünleri Türkiye’ye sokarak serbest dolaşıma almak isteyen ticaret firmaları bu bölgelerden yurt içine mal satışı gerçekleştirebilir.

Türkiye’de Hangi Serbest Bölgeler Bulunuyor?

Türkiye’de toplamda 19 adet olmak ile birlikte aşağıdaki sayılabilecek serbest bölgeler bulunmaktadır.

  • Mersin Serbest Bölgesi
  • Ege Serbest Bölgesi
  • Trabzon Serbest Bölgesi
  • Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi
  • Samsun Serbest Bölgesi
  • Rize Serbest Bölgesi
  • İzmir Serbest Bölgesi
  • TÜBİTAK-MAM Serbest Bölgesi
  • Bursa Serbest Bölgesi
  • Batı Anadolu Serbest Bölgesi
  • Antalya Serbest Bölgesi
  • İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi
  • İstanbul Trakya Serbest Bölgesi
  • İstanbul Endüstri Ve Ticaret Serbest Bölgesi
  • Avrupa Serbest Bölgesi
  • Kayseri Serbest Bölgesi
  • Gaziantep Serbest Bölgesi
  • Denizli Serbest Bölgesi
  • Kocaeli Serbest Bölgesi

Benzer Yazılarımız