Bütçeleme Nedir? Finansal Planın Sağlam Temeli
Bütçe, kavram olarak belirli bir zaman birimi içerisindeki gelir ve gider tahminlerinin finansal olarak belirlenmesi anlamına gelir. Bütçeleme ise bu kavramdan yola çıkmak ile birlikte 1 yıl veya 1 ay gibi bir dönem içerisinde herhangi bir varlığın gelir ve giderlerinde bir planlama oluşturması olarak ifade edilebilir.
Bütçeleme; bireyin, bir kurumun veya bir yönetimin belirli bir zaman dilimi içerisindeki finansal planlamasını da ifade eder. Çünkü ekonomik anlamda doğru bir yönetim oluşturabilmek ve hem gelirleri hem de giderleri daha kontrol altında tutabilmek için bütçeyi iyi idare etmek gerekir. Elbette gerek bireysel gerek kurumsal olarak bir varlık beklemedik harcamalar yapmak zorunda kalabilir ya da ansızın doğabilecek ihtiyaçlar için dahi bir bütçe sahibi olabilmeli ve sıkıntı yaşamadan gelir gider dengesi oluşturabilmelidir.
Bütçeleme Ne Demek?
Bütçeleme özellikle kurumsal ve işletme yapısı açısından bakıldığında bir işletmenin gelir ve giderlerinin belirli bir zaman dilimi içerisinde planlaması için yürüttüğü süreçtir.
Bütçeleme süreci yürütülürken genellikle 6 ay ya da 1 yıl gibi kısa bir vade göz önünde tutulur. Genellikle de yıllık bütçeler planlanırken, 1 mali yıl içerisinde bir işletmenin hangi noktalardan ne kadar gelir elde edebileceği, hangi noktalarda ne kadar gideri bulunacağı ve kaynakları buna göre nasıl kullanması gerektiği gibi ayrıntılar gözden geçirilir. Bu incelemeler ile birlikte ortaya koyulan rakamlar bir plan haline getirildikten sonra oluşturulan bütçeleme işletmenin mali eylemleri, üretimleri, satışları ve faaliyetleri sonrasında takip edilerek uygulanmaya çalışılır.
Bütçe bireyin bütçesi olabileceği gibi bir ailenin, bir işletmenin ya da bir devletin bütçesi olabilir ve genellikle de ekonomide işletmelerin bütçe üzerinde çok yüksek önem ile durması gerekir. Çünkü bir işletmenin üretim, satış, hizmet sunumu, yönetim veya maliyetler gibi her noktada giderlerini, elde edeceği gelirler ile dengelemesi ve çok daha fazla borç altına girmeden kar hedefine ulaşması için bütçeyi kontrol altında tutması gerekir.
Finansal Planlama Nedir?
Bütçe planının genellikle 1 yıl gibi bir vadede yapılması göz önünde bulundurulduğunda finansal planlama daha uzun vadede gerçekleştirilecek şekilde bütçe planı ile beraber stratejik hedefler ortaya koymak için geliştirilen bir süreçtir.
Finansal planlama, özellikle işletmelerin mali hedeflerine bağlı olarak bir mali durum analizi yapılması ve bu analize bağlı şekilde de ilerleyen vadedeki hedefler için bir plan belirlenmesidir. Örnek olarak bir endüstriyel tesisin 2 yıl içerisinde üretim kapasitesini 2 katına çıkarması ve ihracata başlaması gibi bir hedef için bütçe kısa vadede ve finansal planlama 2 yıl gibi uzun bir vadede hazırlanarak uygulamaya alınır.
Finansal planlama ile doğru etkiyi elde edebilmek açısından da halihazırdaki ekonomik durumu doğru inceleyerek; gider-gelir, varlık ve borç gibi ayrıntılar ile net bir veri elde etmek gerekir. Bu verilere göre hedefi somut bir şekilde belirledikten sonra acil durumlar için kaynak ayırmak ve bütçe için bir disiplin oluşturmak önemlidir. Özellikle yatırım gerçekleştirmek ve bu yatırımları takip ederek finansal planı kontrol altında tutup uygulamak gerekir.
Finansal Planlama Ve Bütçeleme İlkeleri Nelerdir?
Gerek kısa vadede bütçeleme gerçekleştirilirken gerek uzun vadede finansal planlama yapılırken kaynaklar, riskler, ihtiyaçlar, giderler ve gelirler gibi noktalar ile birlikte hedefler üzerinde açıkça durarak; her ayrıntı incelenmeli, veriler elde edilmeli ve realist bir yaklaşım üzerinde durulmalıdır.
Bütçeleme ve finansal planlama süreçlerinde mutlak bir şekilde aşağıda ifade edilebilecek ilkeler üzerinde durmak planın doğru ve faydalı bir yapı ortaya koymasını sağlayacaktır.
- Öncelikle her iki süreç içerisinde özellikle işletmeler uzun vadedeki amaçlarını ve bu amaca göre belirledikleri hedefleri birbirleri ile uyumlu bir şekilde belirlemelidir.
- Hem plan hem hedefler hem de tüm ekonomik ayrıntılar açık ve net olmalıdır.
- Ekonomi, piyasalar, kurlar veya koşullar her zaman değişebileceği için bütçe ve plan esnek bir yapıda belirlenmelidir.
- Yatırımlar ve kaynaklar tek bir çeşide değil farklı sınıflara ayrılarak risk faktörleri göz önünde tutulmalıdır.
- Riskler doğru değerlendirilmeli ve yönetilebilmelidir.
- Her zaman gerçekçi yani realist bir yaklaşım ile pazar göz önünde tutulmalı, geçmiş ve günümüz koşulları incelenerek ulaşılabilir bir yol çizilmelidir.
- Teknik olarak finans kontrolü ve organizasyonu hem şeffaf hem de kayıtlı olarak yürütülmelidir.
- Nakit kontrolü eksiksiz sağlanmalı ve finansal planda süreklilik için eğitim ile birlikte yenilenme ve gelişim üzerinde durulmalıdır.
- Bütçe ve finansal planlama her aşamada izlenmeli ve sapmalar ya da sorunlar üzerinde durularak gereken anlık adımlar atılmalıdır.
Bütçeleme Süreci Hangi Adımlardan Oluşur?
Bütçeleme sürecinin temel adımları arasında önce gelir ve giderlerin gözden geçirilmesi ve sonrasında bir hedefin belirlenerek planın uygulamaya konularak takip edilmesi ve gerektiğinde revize edilerek yürütülmesi adımları yer alır.
Bütçeleme çalışmalarına başlanırken öncelikle birey, işletme veya kurum gelirlerini ve giderlerini ve yine gerek zorunlu gerek isteğe bağlı masraflarını açık bir şekilde kayıt altına alır. Tüm gelir ve giderler bir veriye dönüştürüldükten sonra bu verilere göre hem kısa hem de uzun vadede bir hedef belirlenir. Hedef doğrultusunda yatırımlar, borçlar, alacaklar, planlanan gelirler ve faaliyetler ortaya çıkarılır.
Süreçte ilk adımların uygulanması ile ortaya çıkan planın uygulamaya alınması sayesinde plana uygun bir şekilde ilerleme elde edilip edilmediği gözden geçirilir. Bazen tamamen pozitif bir ilerleme bazen beklenmedik durumlar ile birlikte gereken revizyonlar ya da planın aynen uygulamaya devam etmesi gibi ayrıntılar ile sonuca ilerlenir. Genellikle 1 yıl gibi bir süreçte hazırlanan bütçe yılsonunda hedefine ulaştığında bir sonraki yıla aktaran verileri ile birlikte yeni bir bütçe hazırlığı sağlanır.
Bütçeleme İşletmelere Ne Kazandırır?
Bütçeleme bir işletme için hedef belirlemek, maliyetleri kontrol altında tutmak, kaynaklardan en iyi şekilde yararlanmak ve karar mekanizmasını güçlendirmek gibi avantajlar sağlar.
Her işletme finansal yapısını ilk noktadan itibaren doğru belirlemek ve sürdürülebilir bir hale getirmek zorundadır. Plansız ve programsız bir şekilde yürütülen işletme faaliyetleri kısa veya uzun dönemde aşırı derecede borçlanmaya, büyük yükler altına girmeye ve işletmenin zarar görmesine neden olabilir. Eğer her yılbaşında bütçeleme ve uzun vadede finansal planlama süreçleri doğru yönetilirse, bir hedef ortaya koyulduğu için maliyetler bu hedefe uygun şekilde kontrol altında tutulabilir.
Finansal hareketlilik, bütçe kontrolü ve gelir-gider dengesi gibi her ayrıntı işletmelerde profesyonel bir departman tarafından kontrol altında tutulmalıdır. Bu noktada özellikle yatırımlar, kaynaklar ve gelişme için bugün birçok fırsattan yararlanılabilir. Teşvikler, maliyet kontrolü, maliyet düşürme veya farklı ayrıntılar açısından da profesyonel danışmanlık tercih edilebilir. BeNova Consulting olarak sunduğumuz hizmetler bütçeleme süreçlerinde işletmenizin en iyi kazanımları elde etmesi için profesyonel bir yaklaşım sağlayabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bütçeleme İle Finansal Planlama Aynı Şey Mi?
İki kavram aynı yapıya sahip görünse de aslında bütçeleme genellikle 1 yıllık bir vadede finansal planlama ise 3 yıl veya 5 yıl gibi uzun bir vadede gelir ve giderlerin planlanmasını hedefler.
Bütçe Ne Sıklıkla Güncellenmelidir?
Bütçe her yılbaşında hazırlanarak devreye sokulan bir finansal plan olsa da genellikle her ay içerisinde güncel durumun izlenmesi ile birlikte bütçenin de güncellenmesi tercih edilebilir.
Küçük İşletmeler İçin Bütçeleme Gerekli Mi?
Sadece işletmeler için değil bireyler için dahi gereklilik oluşturan bütçeleme, küçük işletmelerde de kesinlikle nakit akışı, finans kontrolü ve karar mekanizmasını doğru yönetebilmek için bir gerekliliktir.
Bütçeleme Yaparken En Sık Yapılan Hatalar Nelerdir?
Günümüzde en sık görülen bütçeleme hataları arasında beklenmedik acil giderler için kaynak ayırmamak, gelir gider analizlerini yanlış yapmak, nakit akışının takibini gerçekleştirmemek, hedeflerde realist olmamak ve çok aşırı disiplin üzerinde durarak esneklikten uzak bir bütçe oluşturmak bulunmaktadır
